روش‌های مدیریت پروژه: کانبان، اسکرام و آبشاری؛ کدام مناسب تیم شماست؟

انتخابِ روشِ درستِ مدیریت پروژه به‌اندازهٔ خودِ کار مهم است. سه روشِ پرکاربرد — آبشاری، اسکرام و کانبان — هرکدام برای نوعِ خاصی از تیم و پروژه ساخته شده‌اند. در این راهنما هر روش را ساده توضیح می‌دهیم، مزایا و معایبش را می‌گوییم و کمک می‌کنیم روشِ متناسب با تیمِ خود را انتخاب کنید.

روش مدیریت پروژه چیست؟

روشِ مدیریت پروژه (متدولوژی) چارچوبی است که مشخص می‌کند کارها چطور برنامه‌ریزی، تقسیم، پیگیری و تحویل شوند. انتخابِ روشِ مناسب به سرعتِ تحویل، شفافیتِ پیشرفت و کاهشِ دوباره‌کاری کمک می‌کند. سه روشِ رایج عبارت‌اند از: آبشاری (مرحله‌به‌مرحله)، اسکرام (تکرارهای زمان‌دار) و کانبان (جریانِ پیوستهٔ کار).

روش آبشاری (Waterfall)

در روشِ آبشاری، پروژه به مراحلِ پشتِ‌سرِهم تقسیم می‌شود و هر مرحله پس از پایانِ مرحلهٔ قبل شروع می‌شود: نیازسنجی، طراحی، اجرا، آزمون و تحویل. این روش برای پروژه‌هایی مناسب است که نیازها از ابتدا روشن و ثابت‌اند (مانند پروژه‌های عمرانی یا قراردادهای مشخص).

• مزایا: برنامه‌ریزی و بودجهٔ روشن، مستندسازیِ کامل، مناسبِ پروژه‌های با نیازِ ثابت.
• معایب: انعطافِ کم در برابرِ تغییر؛ اگر نیازی وسطِ کار عوض شود، بازگشت پرهزینه است.

اسکرام (Scrum)

اسکرام یک روشِ چابک (Agile) است که کار را در بازه‌های کوتاهِ زمان‌دار به‌نامِ «اسپرینت» (معمولاً یک تا چهار هفته) پیش می‌برد. در پایانِ هر اسپرینت، بخشی از محصولِ قابلِ استفاده تحویل می‌شود. نقش‌هایی مانند مالکِ محصول و اسکرام‌مستر و جلساتِ منظمِ روزانه، هماهنگیِ تیم را حفظ می‌کنند.

• مزایا: انطباقِ سریع با تغییر، تحویلِ مکرر و بازخوردِ زودهنگام، مناسبِ تیم‌های محصول و نرم‌افزار.
• معایب: نیاز به تعهدِ تیم و نقش‌های مشخص؛ برای تیم‌های بسیار کوچک یا کارهای پشتیبانی ممکن است سنگین باشد.

کانبان (Kanban)

کانبان کار را روی یک تابلوی بصری با ستون‌هایی مانند «در انتظار»، «در حالِ انجام» و «انجام‌شده» نمایش می‌دهد و جریانِ پیوستهٔ کار را مدیریت می‌کند. با محدودکردنِ تعدادِ کارهای در حالِ انجام (WIP)، از شلوغیِ بیش‌ازحد و گلوگاه جلوگیری می‌شود. کانبان برای تیم‌های پشتیبانی، عملیات و کارهای جاری بسیار مناسب است.

• مزایا: شفافیتِ بصری، انعطافِ بالا، شروعِ ساده بدونِ نقش‌ها و جلساتِ سنگین.
• معایب: برای پروژه‌های با مهلتِ سختِ زمان‌بندی‌شده، به‌تنهایی کافی نیست و به معیارهای کنترلی نیاز دارد.

کدام روش مدیریت پروژه را انتخاب کنیم؟

انتخابِ روش به نوعِ پروژه و تیمِ شما بستگی دارد:

• آبشاری: وقتی نیازها از ابتدا ثابت و مشخص‌اند و تغییری انتظار نمی‌رود.
• اسکرام: وقتی محصول در حالِ ساخت است، بازخوردِ مکرر لازم است و تیم می‌تواند در اسپرینت‌ها کار کند.
• کانبان: وقتی جریانِ کار پیوسته است (پشتیبانی، عملیات، درخواست‌های ورودی) و اولویت‌ها مدام تغییر می‌کنند.

بسیاری از تیم‌ها ترکیبی از این روش‌ها را به کار می‌برند؛ برای مثال کانبان برای کارهای جاری و اسکرام برای پروژه‌های توسعه‌ای.

نرم‌افزار مدیریت پروژه چطور به اجرای این روش‌ها کمک می‌کند؟

پیاده‌سازیِ هر سه روش با یک نرم‌افزارِ مدیریت پروژه بسیار ساده‌تر می‌شود. نرم‌افزار مدیریت پروژه و تیکتینگ هماهنگ از برساوش فناوران هم تابلوی کانبان و هم نمودارِ گانت را فراهم می‌کند، وظایف را با مسئول و مهلت پیگیری می‌کند و با سیستمِ تیکتینگ و پیام‌رسانِ سازمانی، تیم را در یک بستر هماهنگ نگه می‌دارد. برای شناختِ بیشتر، راهنمای کامل نرم‌افزار مدیریت پروژه و مقالهٔ نرم‌افزار مدیریت پروژه چیست را بخوانید.

سوالات متداول

تفاوت اصلی اسکرام و کانبان چیست؟

اسکرام کار را در اسپرینت‌های زمان‌دار با نقش‌ها و جلساتِ مشخص پیش می‌برد، اما کانبان جریانِ پیوستهٔ کار را روی یک تابلو و با محدودیتِ کارهای در حالِ انجام مدیریت می‌کند و انعطافِ بیشتری در تغییرِ اولویت‌ها دارد.

روش چابک (Agile) با اسکرام فرق دارد؟

بله؛ چابک یک رویکردِ کلی است و اسکرام و کانبان دو روشِ پیاده‌سازیِ آن هستند. آبشاری در مقابلِ رویکردِ چابک قرار می‌گیرد.

برای یک تیم کوچک کدام روش بهتر است؟

برای تیم‌های کوچک و کارهای جاری، کانبان به‌دلیلِ سادگی و انعطاف معمولاً بهترین شروع است؛ با رشدِ تیم و پروژه‌های توسعه‌ای می‌توان اسکرام را اضافه کرد.

آیا می‌توان چند روش را با هم به کار برد؟

بله؛ ترکیبِ روش‌ها رایج است. برای نمونه بسیاری از تیم‌ها کانبان را برای پشتیبانی و اسکرام را برای پروژه‌های توسعه‌ای هم‌زمان استفاده می‌کنند.

پیشنهاد مطالعه

• سیستم تیکت چیست و چرا شرکت‌ها به آن نیاز دارند؟
• بهترین نرم‌افزار مدیریت پروژه و تیکتینگ سازمانی ایرانی؛ راهنمای انتخاب (۱۴۰۵)
• تفاوت پیام‌رسان سازمانی و سیستم تیکتینگ

راهنمای کامل: نرم افزار مدیریت پروژه و تیکتینگ

نرم‌افزار مدیریت پروژه در سراسر ایران

برساوش فناوران این راهکار را با استقرار، آموزش و پشتیبانی در سراسر ایران و به‌ویژه در این شهرها ارائه می‌دهد:

• نرم‌افزار مدیریت پروژه در اصفهان
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در تهران
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در مشهد
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در شیراز
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در تبریز
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در کرج
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در اهواز
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در قم
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در کرمان
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در رشت
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در اراک
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در کرمانشاه
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در یزد
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در قزوین
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در ارومیه
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در بندرعباس
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در همدان
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در زنجان
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در اردبیل
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در سنندج
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در خرم‌آباد
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در گرگان
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در ساری
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در بوشهر
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در بیرجند
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در سمنان
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در یاسوج
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در شهرکرد
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در ایلام
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در بجنورد
• نرم‌افزار مدیریت پروژه در زاهدان