واژهنامه نرمافزارهای طلا، انبار، ساختمان، تردد، ERP و پروژه
این واژهنامه معنی دقیق و سادهی پرکاربردترین اصطلاحاتی را که هنگام انتخاب یا کار با نرم افزار حسابداری طلا، انبار، مدیریت ساختمان، کنترل تردد، ERP و مدیریت پروژه میشنوید، در یک صفحه جمع کرده است. هر تعریف عمومی و مستقل از هر محصول است و فقط جایی که یکی از محصولات برساوش واقعاً آن کار را انجام میدهد، یک جمله دربارهی آن آمده است.
اصطلاحات بر اساس حوزه گروهبندی شدهاند؛ برای مطالعهی عمیقتر میتوانید راهنماهای محاسبهی قیمت طلا، نرمافزار انبار بارکدی و راهنمای خرید سیستم کنترل تردد کارتی را هم ببینید. توجه کنید که رویهی بازار و آییننامهها در شهرها و صنفهای مختلف یکسان نیست و این تعریفها جایگزین مشاورهی حقوقی یا مالی نیستند.
اصطلاحات طلا و جواهر در نرمافزار حسابداری طلافروشی
عیار
عیار میزان خلوص طلا در یک آلیاژ است و به دو شکل بیان میشود: قیراطی (طلای خالص ۲۴ عیار) یا هزارم (مثلاً ۷۵۰ یعنی ۷۵۰ بخش طلای خالص در هر ۱۰۰۰ بخش). عیار در کنار وزن، پایهی محاسبهی ارزش طلاست. در زران عیارهای مختلف بهطور خودکار به معادل استاندارد تبدیل میشوند.
طلای ۷۵۰ (۱۸ عیار)
آلیاژی که ۷۵۰ هزارم آن طلای خالص و باقی آن فلزات دیگر (مانند مس و نقره) است و معادل ۱۸ عیار قیراطی حساب میشود. از رایجترین عیارهای زیورآلات در بازار ایران است؛ وجود فلزات دیگر، استحکام قطعه را برای ساخت جواهر بیشتر میکند.
مثقال
واحد سنتی وزن در بازار طلای ایران. مثقالِ رایج در این بازار حدود ۴٫۶۰۸ گرم است و با مثقال شرعی (حدود ۴٫۲۵ گرم) تفاوت دارد؛ نرخ طلای آبشده معمولاً بهازای هر مثقال اعلام میشود. زران نرخگذاری را هم گرمی و هم مثقالی انجام میدهد.
سوت
در اصطلاح بازار طلای ایران، یکهزارم گرم (معادل یک میلیگرم) است؛ به همین دلیل وزن طلا معمولاً تا سه رقم اعشار گرم ثبت میشود. در برخی کاربردها، اختلاف عیار در مقیاس هزارم را هم «سوت» میگویند.
اجرت
هزینهی ساخت و طراحی مصنوع طلا که جدا از ارزش خودِ طلا حساب میشود. اجرت ممکن است درصدی از ارزش طلا یا مبلغی ثابت باشد و بسته به نوع کار، ظرافت ساخت و فروشنده متفاوت است. فاکتورهای زران اجرت را در کنار وزن، عیار و نرخ محاسبه میکنند.
مظنه
نرخ مرجع بازار عمدهی طلا در ایران که معمولاً برای یک مثقال طلای آبشدهی ۱۷ عیار (۷۰۵) اعلام میشود. طلافروشان نرخ هر گرم طلای ۱۸ عیار و عیارهای دیگر را معمولاً از روی مظنه به دست میآورند.
طلای آبشده
طلایی (معمولاً از طلای کهنه یا ضایعات) که ذوب و به شکل قطعههای کوچک قالبگیری شده و بیشتر بین همکاران و بنکداران معامله میشود. عیار آن معمولاً پس از آزمایش در آزمایشگاههای تعیین عیار (ریگیری) مشخص و روی قطعه درج میشود. ثبت ذوب و تفکیک با ورودی و خروجی دقیق در زران پیشبینی شده است.
بنکداری
داد و ستد عمدهی طلا و سکه بین بنکداران (عمدهفروشان) و طلافروشان. در بنکداری بخش مهمی از معاملات بهصورت وزنی و در حساب طرفین ثبت و بعداً تسویه میشود. زران فاکتور بنکداری را با محاسبهی وزن، عیار، اجرت و قیمت صادر میکند.
حوالهی طلا
انتقال مقداری طلا (بر حسب وزن و عیار) از حساب یک طرف به حساب طرف دیگر، بدون اینکه طلا در همان لحظه جابهجا شود. حواله معمولاً بین همکاران و بنکداران برای کم کردن جابهجایی فیزیکی طلا به کار میرود. حوالهی طلا بین همکاران در زران ثبت میشود و مشتری هم حوالههایش را پیگیری میکند.
تسویهی وزنی
تسویهی بدهی و طلب با خودِ طلا یا سکه بهجای پول؛ یعنی «طلا با طلا، سکه با سکه». در این روش حساب طرفین به گرم طلا (با عیار مشخص) یا تعداد سکه نگه داشته میشود و نوسان نرخ روی مانده اثر نمیگذارد. زران تسویهی وزنی بین همکاران را پشتیبانی میکند.
تابلو نرخ
نمایشگر یا صفحهای که نرخ لحظهای طلا، سکه و اقلام دیگر را برای مشتریان نشان میدهد. تابلوی نرخ خوب نرخها را خوانا و گروهبندیشده نشان میدهد و زمان آخرین بهروزرسانی را روشن میکند. تابلوی نرخ زران نرخ لحظهای را گروهبندیشده و همراه با نمودار روند قیمت نشان میدهد.
قفل قیمت
ثابت نگهداشتن نرخ اعلامشده برای یک سفارش در فاصلهی کوتاه بین درخواست و تأیید، تا نوسان بازار در همان لحظه عدد معامله را تغییر ندهد. مدت و شرایط قفل را هر فروشنده خودش تعیین میکند. در اپ مشتری زران، مشتری دقیقاً همان عددی را تأیید میکند که قفل شده است.
واژههای انبارداری و برنامهی انبار بارکدی
بارکد
نمایش ماشینخوانِ یک کد به شکل خطوط موازی (کد یکبعدی) که با اسکنر یا دوربین خوانده میشود. بارکد تایپ دستی کد کالا را حذف میکند و خطای ثبت را کم میکند. در آوادار ورود، خروج و انتقال کالا با اسکن بارکد یا QR (با دوربین گوشی یا اسکنر) ثبت میشود.
کد QR
کدی دوبعدی که در فضای کوچکتر، اطلاعات بیشتری از بارکد خطی جا میدهد و با دوربین گوشی هم بهراحتی خوانده میشود. QR برای برچسب کالا، سریال و رهگیری کاربرد زیادی دارد. آوادار برچسب بارکد و QR را با قالبهای آماده چاپ میکند.
کاردکس
گزارش سابقهی گردش یک کالا: همهی ورودها و خروجها به ترتیب زمان، همراه با ماندهی پس از هر گردش. کاردکس ابزار اصلی پیدا کردن علت اختلاف موجودی است. گزارش کاردکس در آوادار کنار گزارش موجودی و گردش کالا ارائه میشود.
انبارگردانی
شمارش فیزیکی موجودی و مقایسهی آن با موجودی ثبتشده در سیستم برای یافتن کسری و مازاد. انبارگردانی ممکن است سالانه، دورهای یا چرخشی (هر بار بخشی از اقلام) انجام شود. آوادار انبارگردانی را با اسکن انجام میدهد.
بچ (سری ساخت)
گروهی از کالا که در یک نوبت و با شرایط یکسان تولید یا دریافت شده و شمارهی مشترک دارد. بچ پایهی ردیابی، کنترل تاریخ انقضا و فراخوانی محصول است. در نسخهی صنعت آوادار، بچ و تاریخ انقضای کالا ثبت میشود.
FIFO (اولین ورودی، اولین خروجی)
روشی که در آن کالایی که زودتر وارد انبار شده، زودتر خارج میشود. FIFO هم یک قاعدهی چیدمان و خروج فیزیکی است و هم یکی از روشهای ارزشگذاری موجودی در حسابداری.
FEFO (اول منقضی، اول خارج)
روشی که خروج کالا را بر اساس نزدیکترین تاریخ انقضا تعیین میکند، صرفنظر از اینکه کدام زودتر وارد شده است. در دارو، مواد غذایی و مواد شیمیایی کاربرد زیادی دارد. نسخهی صنعت آوادار با هشدار «اول منقضی، اول خارج» به اجرای این روش کمک میکند.
LIFO (آخرین ورودی، اولین خروجی)
روشی که در آن آخرین کالای واردشده زودتر خارج میشود؛ در برخی چیدمانهای فیزیکی (مثل کالای فلهای روی هم انباشته) خودبهخود پیش میآید. استفاده از LIFO برای ارزشگذاری موجودی در برخی استانداردهای حسابداری، از جمله IFRS، مجاز نیست.
قرنطینهی کیفی
وضعیتی که در آن کالا تا اعلام نتیجهی کنترل کیفیت قابل مصرف یا فروش نیست و جدا از موجودی آزاد نگه داشته میشود. پس از تأیید، کالا «آزادسازی» میشود و در غیر این صورت مرجوع یا اسقاط میشود. آوادار صنعت قرنطینهی کیفی و آزادسازی را پشتیبانی میکند.
فراخوانی محصول
جمعآوری محصولی که پس از عرضه، ایراد یا خطری در آن شناسایی شده است. پیشنیاز فراخوانی سریع این است که بدانید هر بچ به کدام مشتریان رسیده است. در آوادار صنعت (پلن سرآمد) کل یک بچ با یک کلیک متوقف و فهرست مشتریان دریافتکننده آماده میشود.
BOM / فرمول تولید
فهرست ساختاری (Bill of Materials) مواد، قطعات و مقدار هر کدام که برای ساخت یک واحد محصول لازم است. BOM پایهی محاسبهی مصرف مواد و بهای تمامشده است. آوادار صنعت ساختار محصول و فرمول تولید را ثبت میکند.
حوالهی انبار
سند مجوز خروج کالا از انبار که مشخص میکند چه کالایی، به چه مقدار و برای چه کسی یا چه مصرفی خارج میشود. حواله معمولاً پس از تأیید مسئولان مربوط صادر میشود. در آوادار تجارت، با فعال کردن گردش تأیید چندمرحلهای، حواله پس از تأییدها صادر میشود و موجودی فقط پس از تأیید نهایی کم میشود.
WMS (سیستم مدیریت انبار)
نرمافزاری که عملیات داخل انبار — دریافت، جایگذاری، برداشت، انبارگردانی و ارسال — را مدیریت میکند. WMS معمولاً جزئیتر از ماژول انبارِ یک نرمافزار حسابداری است، هرچند مرز این دو در محصولات مختلف یکسان نیست.
اصطلاحات مدیریت ساختمان و شارژ در سامانهی مدیریت ساختمان
شارژ ساختمان
سهم هر واحد از هزینههای جاری نگهداری و ادارهی ساختمان (مانند نظافت، آسانسور، نگهبانی و برق و آب مشاعات) که معمولاً ماهانه دریافت میشود. روش تقسیم هزینهها به آییننامه و تصمیم مالکان بستگی دارد. همخونه شارژ را به شش روش (مساوی، متراژ، تعداد نفر، پارکینگ، طبقه یا ترکیبی) محاسبه و ماهانه خودکار صادر میکند.
شارژ موردی
مبلغی جدا از شارژ ماهانه که برای یک هزینهی مشخص یا پیشبینینشده (مثلاً تعمیر اساسی یا خرید تجهیزات) از واحدها دریافت میشود. صدور شارژ موردی در همخونه از پلن پیشرو در دسترس است.
صندوق ذخیره
پولی که جدا از هزینههای جاری برای تعمیرات بزرگ یا هزینههای آیندهی ساختمان کنار گذاشته میشود. وجود صندوق ذخیره نیاز به شارژهای موردیِ ناگهانی را کم میکند؛ میزان و نحوهی تأمین آن را معمولاً مجمع مالکان تعیین میکند.
هیئتمدیرهی ساختمان
گروهی از مالکان که مجمع عمومی برای ادارهی امور ساختمان انتخاب میکند. در ایران چارچوب کلی آن در قانون تملک آپارتمانها و آییننامهی اجراییاش آمده است. در همخونه هیئتمدیره نقش و دسترسی جداگانه دارد.
مجمع عمومی مالکان
نشست مالکان واحدها که تصمیمهای اصلی ساختمان، مانند انتخاب مدیر یا هیئتمدیره، تصویب هزینهها و میزان شارژ را میگیرد. شرایط رسمیت جلسه و اعتبار رأیگیری غیرحضوری به قانون و آییننامهی ساختمان بستگی دارد. همخونه نظرسنجی و رأیگیری آنلاین با نتیجهی شفاف و زنده دارد.
مشاعات
بخشهایی از ساختمان که مالکیت آن میان همهی مالکان مشترک است، مانند راهپله، لابی، پشتبام، سالن اجتماعات و تأسیسات مشترک. هزینهی نگهداری مشاعات معمولاً از محل شارژ تأمین میشود. رزرو آنلاین سالن اجتماعات و مشاعات با تأیید مدیر در همخونه ممکن است.
تنخواه
مبلغ محدودی که برای هزینههای کوچک و فوری در اختیار یک نفر (مثلاً مدیر ساختمان یا کارپرداز) قرار میگیرد و بعداً با ارائهی اسناد هزینه تسویه و دوباره تأمین میشود. همخونه صندوق و تنخواه ساده برای مدیرِ غیرحسابدار دارد.
درگاه پرداخت
سرویسی که پرداخت اینترنتی با کارت بانکی را ممکن میکند و وجه را به حساب پذیرنده واریز میکند. مهم است که حساب پذیرنده به نام چه کسی است، چون پول مستقیم به همان حساب میرود. همخونه به درگاههای زرینپال و سامان با حساب پذیرندهی خودِ ساختمان وصل میشود (از پلن پیشرو).
واژههای کنترل تردد و سیستم اکسس کنترل
کنترل تردد
مدیریت و ثبت ورود و خروج افراد یا خودروها: چه کسی، چه زمانی و از کدام درگاه مجاز به عبور است. کنترل تردد هم امنیت را بالا میبرد و هم سابقهی قابلاستناد از ترددها میسازد. نورادیو ورود و خروج افراد و خودروها را با کارت و تگ هوشمند کنترل و ثبت میکند.
اکسس کنترل (سیستم کنترل دسترسی)
نام رایج مجموعهی سختافزار و نرمافزاری که کنترل تردد را اجرا میکند: شناسه (کارت، تگ، رمز یا ویژگی زیستی)، کارتخوان، کنترلر، قفل یا راهبند و نرمافزار مدیریت. در محاوره «اکسس کنترل» گاهی فقط به دستگاه کنار درب گفته میشود.
کارت RFID
کارتی با تراشه و آنتن داخلی که بدون تماس و با امواج رادیویی خوانده میشود. در کنترل تردد، کارتهای فرکانس پایین (۱۲۵ کیلوهرتز) و کارتهای هوشمند ۱۳٫۵۶ مگاهرتز رایجاند؛ نوع دوم معمولاً امکانات امنیتی بیشتری دارد.
تگ
شناسهی بیتماس در قالبی غیر از کارت، مانند جاکلیدی یا برچسب نصبشده روی خودرو. تگ همان کار کارت را انجام میدهد ولی حمل یا نصب آن در برخی موقعیتها راحتتر است. نورادیو هم کارت و هم تگ هوشمند را پشتیبانی میکند و یک شخص میتواند چند کارت داشته باشد.
کارتخوان
دستگاهی که کنار درگاه نصب میشود و شناسهی کارت یا تگ را میخواند و برای تصمیمگیری به کنترلر یا نرمافزار میفرستد. نورادیو روی یک رایانه در محل نصب و به کارتخوانهای درگاهها وصل میشود.
کنترلر (درگاه)
تجهیزی که تصمیم باز کردن یا نکردن درب را بر اساس فهرست مجاز میگیرد و رلهی قفل یا راهبند را فرمان میدهد. کنترلرهای خوب حتی هنگام قطع ارتباط با رایانه هم درست تصمیم میگیرند. در نورادیو اگر ارتباط با رایانه قطع شود، درگاهها خودشان تصمیم مجاز یا غیرمجاز را درست میگیرند.
راهبند
بازوی متحرکی که ورودی خودرو را میبندد و با فرمان کنترلر، ریموت یا اپراتور باز میشود. راهبند در ورودی پارکینگها، مجتمعها و سایتهای صنعتی رایج است.
ظرفیت پارکینگ
حداکثر تعداد خودرویی که همزمان مجاز به حضور در پارکینگ است. سیستمهای کنترل تردد میتوانند با شمارش ورود و خروج، پس از پر شدن ظرفیت از ورود خودروی بعدی جلوگیری کنند. مدیریت ظرفیت پارکینگ در نورادیو فقط در پلن سرآمد است و ورود را تا خروج خودروها بهطور خودکار کنترل میکند.
حالت ورود آزاد
حالتی که در آن یک درگاه با همهی کارتهای تعریفشده در نرمافزار باز میشود و کارت تعریفنشده همچنان رد میشود. این حالت برای رویدادها مناسب است (کارتهای مهمانان یا رویداد از قبل در نرمافزار تعریف میشوند) و باید آگاهانه و موقت به کار رود. در نورادیو (از پلن پیشرو) این حالت برای هر درگاه جداگانه فعال میشود.
ساعات مجاز تردد
بازههای زمانیای (روزهای هفته، ساعتها و تعطیلات) که هر فرد یا گروه اجازهی عبور دارد؛ خارج از این بازهها، حتی کارت معتبر هم درب را باز نمیکند. نورادیو (از پلن پیشرو) ساعات مجاز تردد را برای هر گروه، با روزهای هفته و تعطیلات، تعریف میکند.
اصطلاحات ERP و نرمافزار مدیریت کارخانه
ERP (برنامهریزی منابع سازمان)
نرمافزار یکپارچهای که فرایندهای اصلی سازمان — فروش، خرید، انبار، تولید، کیفیت، مالی و … — را روی دادهی مشترک به هم وصل میکند تا هر واحد اطلاعات بهروز بقیه را ببیند. دامنهی ماژولها در محصولات مختلف یکسان نیست. داتا نرمافزار جامع مدیریت کارخانه است که فروش، مهندسی، برنامهریزی، خرید، انبار، تولید، کیفیت، مالی و تحویل را به هم وصل میکند.
استقرار روی سرور خود (On-premise)
نصب نرمافزار روی سرورِ خودِ سازمان بهجای سرویس ابری. مزیت آن ماندن اطلاعات در شبکهی داخلی و کار بدون اینترنت است و در مقابل، نگهداری سرور بر عهدهی خود سازمان است. داتا روی سرور خودِ کارخانه نصب میشود و از مرورگر روی رایانه و تبلت در دسترس است.
تولید سفارشمحور (MTO)
شیوهای که تولید پس از دریافت سفارش و بر اساس مشخصات یا نقشهی مشتری آغاز میشود (Make to Order)، در برابر تولید برای انبار (MTS). در MTO هر سفارش مسیر، متریال و زمانبندی خودش را دارد. داتا بهویژه برای کارخانههایی ساخته شده که بر اساس سفارش و نقشهی مشتری تولید میکنند.
برنامهریزی تولید
تعیین اینکه چه چیزی، به چه مقدار، روی کدام دستگاه و در چه زمانی تولید شود، با توجه به ظرفیت، متریال و موعد تحویل. داتا (از پلن پیشرو) برنامهی تولید و زمانبندی هر سفارش را دارد.
نیاز متریال (MRP)
محاسبهی اینکه برای اجرای برنامهی تولید چه موادی، به چه مقدار و تا چه زمانی لازم است، با در نظر گرفتن موجودی و خریدهای در راه. خروجی آن مبنای درخواست خرید است. داتا نیاز متریال هر سفارش را در کنار برنامهی تولید و زمانبندی آن نشان میدهد.
برونسپاری
سپردن بخشی از کار تولید (مثلاً یک مرحلهی ماشینکاری یا عملیات حرارتی) به پیمانکار بیرونی. پیگیری ارسال، بازگشت و کیفیت قطعات برونسپاریشده بخش مهمی از کنترل تولید است. داتا پیمانکاران و سفارشهای برونسپاری و فهرست «آمادهی برونسپاری» را دارد.
عدمانطباق
هر حالتی که محصول یا فرایند با مشخصات، نقشه یا استاندارد تعیینشده نمیخواند. برای هر عدمانطباق باید تکلیف روشن شود: اصلاح، استفاده با مجوز، تکرار عملیات یا اسقاط. داتا بازرسی و عدمانطباق را با تعیین تکلیف (اسقاط، ادامهی کار، تکرار) ثبت میکند.
تلورانس
محدودهی مجاز انحراف یک اندازه یا مشخصه از مقدار اسمی؛ نتیجهی داخل تلورانس قبول و خارج از آن عدمانطباق حساب میشود. داتا (پلن سرآمد) میتواند نتیجههای داخل تلورانس را، در فرایندهایی که مدیر کیفیت فعال کند، خودکار تأیید کند.
کمیسیون خرید
گروهی از مسئولان که خریدهای بالاتر از یک سقف مشخص را بررسی و تأیید میکنند تا تصمیم خریدهای بزرگ فقط به یک نفر وابسته نباشد. سقف و ترکیب اعضا را خود سازمان تعیین میکند. در داتا (پلن سرآمد) خریدهای بالای سقف تعیینشده از کمیسیون خرید میگذرند.
نگهداری پیشگیرانه
سرویس و بازدید برنامهریزیشدهی دستگاهها پیش از خرابی (بر اساس زمان یا میزان کارکرد) برای کم کردن توقفهای ناگهانی تولید. داتا بانک دستگاهها و دستورکار تعمیر و نگهداری پیشگیرانه دارد.
واژههای مدیریت پروژه و سیستم تیکتینگ
تیکت
یک درخواست، مشکل یا کار ثبتشده که شماره، وضعیت، مسئول و تاریخچهی پیگیری دارد. تیکت باعث میشود هیچ درخواستی در پیامها و تماسها گم نشود. هماهنگ سیستم تیکتینگ را در همهی پلنها دارد.
SLA (توافق سطح خدمات)
توافقی که سطح خدمت قابل انتظار را مشخص میکند، مثلاً حداکثر زمان اولین پاسخ یا زمان رفع مشکل برای هر اولویت. اعداد SLA در هر قرارداد جداگانه تعیین میشوند. در فهرست امکانات پلن سرآمد هماهنگ، «تعهد سطح خدمات (SLA)» آمده است.
کانبان
روشی برای نمایش جریان کار روی تابلویی با ستونهایی مانند «انجام نشده»، «در حال انجام» و «انجامشده»؛ هر کار یک کارت است که بین ستونها جابهجا میشود. کانبان گلوگاهها و کارهای ماندگار را آشکار میکند. تابلوی کانبان در هماهنگ از پلن پیشرو در دسترس است.
نمودار گانت
نموداری میلهای که کارهای پروژه را روی محور زمان، با تاریخ شروع، مدت و وابستگیها نشان میدهد. گانت برای برنامهریزی و دیدن تأخیرها کاربرد دارد. هماهنگ از پلن پیشرو نمای گانت دارد.
کارتابل
صفحهی شخصی هر کاربر که کارها، نامهها و تأییدهای منتظر اقدام او را یکجا نشان میدهد. این اصطلاح از اتوماسیون اداری در ایران رایج شده است. داتا کارتابل یکپارچهی تأییدها را با مهلت هر مورد برای هر نقش دارد.
گردش کار
مسیر تعریفشدهای که یک درخواست یا سند طی میکند — مراحل، مسئول هر مرحله و شرط رفتن به مرحلهی بعد. گردش کار مکتوب، تأییدها را قابل پیگیری و قابل حسابرسی میکند. گردشکار سفارشی در پلن سرآمد هماهنگ آمده است.
پیامرسان سازمانی
پیامرسانی که برای گفتوگوی کاری داخل سازمان به کار میرود و معمولاً در کنار وظایف و پروژهها قرار میگیرد تا گفتوگو و کار از هم جدا نیفتند. هماهنگ از پلن پیشرو پیامرسان سازمانی و تماس و جلسهی داخلی دارد.
پرتال مشتری
محیطی که مشتری با ورود به آن درخواست ثبت میکند و وضعیت درخواستها یا پروژهی خودش را میبیند، بدون اینکه به اطلاعات داخلی سازمان دسترسی داشته باشد. پرتال مشتری در پلن سرآمد هماهنگ آمده است.
اصطلاح مورد نظرتان در این فهرست نیست؟ برای مقایسهی راهکارها میتوانید راهنمای انتخاب بهترین نرمافزار انبارداری را ببینید یا برای دریافت دمو با کارشناسان برساوش تماس بگیرید.
